الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
297
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و اين اعلام پايان دنيا و خرابى و فناى آن است . سپس مىافزايد : « و تسليم فرمان پروردگارش شود و سزاوار است چنين باشد » ( * ( وَأَذِنَتْ لِرَبِّها وَحُقَّتْ ) * ) . مبادا تصور شود كه آسمان با آن عظمت كمترين مقاومتى در مقابل اين فرمان الهى مىكند ، او همچون بنده مطيع و فرمانبردارى است كه در برابر اين دستور كاملا تسليم است . « اذنت » در اصل از « اذن » ( بر وزن افق ) به معنى « گوش » گرفته شده ، و مفهوم آن استماع كردن و شنوا بودن و در اينجا كنايه از اطاعت فرمان و تسليم است . « حقت » از ماده « حق » به معنى شايسته و سزاوار است . چگونه مىتواند تسليم نباشد در حالى كه فيض وجود لحظه به لحظه از سوى خداوند به آن مىرسد ، و اگر يك آن اين رابطه قطع گردد متلاشى و نابود خواهد شد . آرى آسمان و زمين نه تنها در آغاز آفرينش ، طبق آيه 11 سوره فصلت « قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ » مطيع فرمان حق بود كه در پايان عمر نيز چنين است . بعضى نيز گفتهاند : كه منظور از جمله « حقت » اين است كه وحشت و ترس قيامت آن چنان است كه سزاوار است آسمانها نيز از هم بشكافد . ولى تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد . و در مرحله بعد به وضع « زمين » اشاره كرده ، مىفرمايد : « و در آن هنگام كه زمين كشيده و گسترده شود » ( * ( وَإِذَا الأَرْضُ مُدَّتْ ) * ) .